ibb haber ibb haberleri Haber ibb Ekrem İmamoğlu İstanbul haber sağlık haber spor haber magazin
DOLAR
8,7475
EURO
10,4195
ALTIN
500,97
BIST
1.399
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Mevzi Sağanak
26°C
İstanbul
26°C
Mevzi Sağanak
Çarşamba Gök Gürültülü
26°C
Perşembe Mevzi Sağanak
28°C
Cuma Parçalı Bulutlu
28°C
Cumartesi Parçalı Bulutlu
29°C

Piri Reis kimdir? Piri Reis ne vakit yaşadı?

Piri Reis Amerika’yı gösteren Dünya haritaları ve Kitab-ı Bahriye isimli denizcilik kitabıyla tanınmıştır. Piri Reis hakkında Piri Reis kimdir …

Piri Reis kimdir? Piri Reis ne vakit yaşadı?

Piri Reis Amerika’yı gösteren Dünya haritaları ve Kitab-ı Bahriye isimli denizcilik kitabıyla tanınmıştır. Piri Reis hakkında Piri Reis kimdir? Piri Reis ne vakit yaşadı üzere soruların karşılıkları araştırılıyor.

ÇOCUKLUĞU VE GENÇLİK YILLARI

Karamanlı bir ailenin çocuğu olan Ahmet Muhyiddin Pîrî’nin ailesi II. Mehmed döneminde padişahın buyruğu ile Karaman’dan İstanbul’a göç ettirilen ailelerdendir. Aile bir müddet İstanbul’da yaşamış, sonra Gelibolu’ya göç etmiştir. Pîrî Reis’in babası Karamanlı Hacı Mehmed, amcası ise ünlü denizci Kemal Reis’tir.

DENİZCİLİĞE ADIM

Pîrî Reis 1481’de Akdeniz’de korsanlık yapmakta olan amcası Kemal Reis’in yanında denize açıldı. 1487’de amcası ile birlikte İspanya’daki Müslümanlar’ın yardımına gitti. Pîrî, denizciliğe amcası Kemal Reis’in yanında başladı; 1487-1493 yılları ortasında birlikte Akdeniz’de korsanlık yaptılar; Sicilya, Korsika, Sardinya ve Fransa kıyılarına yapılan akınlara katıldılar. 1486’da Endülüs’te Müslümanların hâkimiyetindeki son kent olan Gırnata’da katliama uğrayan Müslümanlar Osmanlı Devleti’nden yardım isteyince o yıllarda deniz çok sefere çıkacak donanması bulunmayan Osmanlı Devleti, Kemal Reis’i Osmanlı Bayrağı altında İspanya’ya gönderdi. Bu sefere katılan Pîrî Reis, amcası ile birlikte Müslümanları İspanya’dan Kuzey Afrika’ya taşıdı.

OSMANLI DONANMASI’NA KATILMASI

Venedik üzerine sefer hazırlığına girişen II. Beyazid’in Akdeniz’de korsanlık yapan denizcileri Osmanlı donanmasına katılmaya çağırması üzerine 1494’te amcası ile birlikte İstanbul’da padişahın huzuruna çıktı ve birlikte donanmanın resmî hizmetine girdiler. Daha sonra Osmanlı Donanması’nın Venedik Donanması’na karşı sağlamaya çalıştığı deniz denetimi çabasında Osmanlı donanmasında gemi kumandanı olarak yer aldı, böylelikle birinci sefer savaş kaptanı oldu. Yaptığı başarılı savaşların sonucunda Venedikliler barış istediler ve iki devlet ortasında bir barış muahedesi yapıldı. Pîrî Reis, 1495-1510 yıllarında İnebahtı Sancağı, Moton, Koron, Navarin, Midilli, Rodos üzere deniz seferlerinde vazife aldı. Akdeniz’de yaptığı seyirler sırasında gördüğü yerleri ve yaşadığı olayları, daha sonra Kitab-ı Bahriye ismiyle dünya denizciliğinin de birinci kılavuz kitabı olma özelliğini taşıyacak olan kitabının taslağı olarak kaydetti.

Pîrî Reis, 1511’de amcasının bir deniz kazasında vefatından sonra Gelibolu’ya yerleşti. Barbaros Kardeşler’in yönetimi altındaki donanmada halaoğlu Muhiddin Reis ile Akdeniz’de kimi seferlere çıktıysa da daha çok Gelibolu’da kalıp haritaları ve kitabı üzerinde çalıştı. Bu haritalardan ve kendi gözlemlerinden yararlanarak 1513 tarihli birinci dünya haritasını çizdi. Atlas Okyanusu, İber Yarımadası, Afrika’nın batısı ile yeni dünya Amerika’nın doğu kıyılarını kapsayan üçte birlik modül, bu haritanın günümüzde elde bulunan kısmıdır. Bu haritayı dünya ölçeğinde değerli kılan, günümüze kalmamış olan, Kristof Kolomb’un Amerika haritasındaki bilgileri içeriyor olması rivayetidir.

Barbaros Kardeşler, 1515 yılında dünyanın en büyük deniz güçlerinden birisini oluşturmuş ve Kuzey Afrika’da fetihler yapmışlardı. Pîrî Reis, Oruç Reis’in kaptanlarından birisi olarak ikram sunmak üzere yardımını bekledikleri Yavuz Sultan Selim’e gönderildiğinde Yavuz’un yardım olarak verdiği iki savaş gemisi ile geri döndü. Pîrî Reis, 1516-1517 yıllarında İstanbul’a geldiğinde tekrar Osmanlı donanmasının hizmetine girdi; Derya Beyefendisi (Deniz Albayı) rütbesini aldı ve Mısır seferine gemi kumandanı olarak katıldı. Donanmanın bir kısmı ile Kahire’ye geçip Nil Irmağı’nın haritasını çizme fırsatı buldu.

Pîrî Reis, İskenderiye’nin ele geçirilmesinde gösterdiği muvaffakiyetler ile padişahın övgüsünü kazandı ve sefer sırasında haritasını padişaha sundu. Günümüzde bu haritanın bir kesimi mevcuttur, öbür modülü kayıptır. Kimi tarihçilere nazaran, Osmanlı padişahı dünya haritasına bakmış ve “Dünya ne kadar küçük…” demiştir. Sonra da, haritayı ikiye bölmüş ve “biz doğu tarafını elimizde tutacağız..” demiştir.. Padişah, daha sonra 1929’da bulunacak olan başka yarıyı atmıştır. Kimi kaynaklarca, günümüzde bulunamamış olan doğu yarısını, Hint Okyanusu’nun ve onun Baharat yolunun denetimini ele geçirmek için Padişahın yapacağı muhtemel bir sefer için kullanmak istediği bile tez edilmektedir.

Pîrî Reis seferden sonra, tuttuğu notlardan Bahriye için bir kitap yapmak emeliyle Gelibolu’ya döndü. Derlediği denizcilik notlarını bir Denizcilik Kitabı (Seyir Kılavuzu) olan Kitab-ı Bahriye’de bir ortaya getirdi.

Yasal Sultan Süleyman’ın devri, büyük fetihler devriydi. Pîrî Reis, 1523’deki Rodos seferi sırasında da Osmanlı Donanması’na katıldı. 1524’te Mısır seyrinde kılavuzluğunu yaptığı sadrazam Pargalı Damat İbrahim Paşa’nın takdiri ve dayanağını kazanınca, 1525’te gözden geçirdiği Kitab-ı Bahriye’sini İbrahim Paşa aracılığıyla Kanuni’ye sundu.

Pîrî Reis’in 1526’ya kadar olan ömrü Kitab-ı Bahriye’den izlenebilir. Pîrî Reis, 1528’de, birincisinden daha içerikli ikinci dünya haritasını çizdi.

1533 yılında Barbaros Hayreddin Paşa kaptan-ı derya olunca Pîrî Reis de Derya Sancak Beyefendisi (Tümamiral) unvanı aldı. Pîrî Reis, sonraki yıllarda, güney sularında devlet için çalıştı. Barbaros’un 1546’da vefatının akabinde Mısır Kaptanlığı (Hint Denizleri Kaptanlığı da denilirdi) yaptı, Umman Denizi, Kızıl Deniz ve Basra Körfezi’ndeki deniz misyonlarında yaşlandı. Osmanlı donanmasında yaptığı son misyon idamıyla sonuçlanan Mısır Kaptanlığı oldu.

MEVTİ

Pîrî Reis, Yasal periyodunda Portekiz ile daima savaş halindeydi. 80 yaşındayken Aden kentindeki Arap isyanını bastırmakta başarılı olduğu için kendisine yeni bir vazife verildi. Süveyş’ten donanma ile Basra’ya gidip, buradaki 15.000 askeri ve öteki gemileri de yanına alarak, Hürmüz Adası’nı ele geçirmesi istendi. Bu adaya mümkün olduğunca Portekizlilere bulaşmadan ulaşması isteniyordu. Hint Okyanusu’na otuz civarı gemi ile açılan Pîrî Reis, kendisinden iki kat sayıca fazla Portekiz gemisini burada yenmeyi başardı. Savaştan kurtulup kaçan kimi Portekizliler Hürmüz adasındaki kaleye sığındı. Kalenin etrafı sarıldı ama buradaki Portekiz garnizonu hazırlıklı olduğu için işgal edilemedi. Kuşatma kaldırıldı. Birtakım tarihçiler bu kuşatmanın kaldırılma nedeninin Pîrî Reis’in Portekizlilerden rüşvet alması olduğunu sav ederler. Bölge halkının Portekizlilere yardımı üzerine kızan Pîrî Reis, burayı yağmaladı.

Bu yağma onu idam sürecine götüren olayı başlattı. Basra valisi Ramazanoğlu Kubad Paşa’dan yardım istedi. Ancak vali onu bu yağmadan ötürü tutuklamak ve mallarına el koymak istedi. Portekiz donanmasının geniş bir kuvvetle Basra körfezini kapatmak üzere yola çıktığını haber aldı. Pîrî Reis’in donanması bakım ve tamir yaptırıyordu. Portekizlilerin ablukasına maruz kalmamak için askerlerini bırakarak 3 gemi ganimet ile Süveyş’teki donanma merkez tersanesine geri döndü. Basra valisinin şikayeti Mısır valisine ulaştı. Pîrî Reis tutuklandı. Mısır valisinden divana iletilen mevzuda Pîrî Reis kuşatmayı kaldırmak ve donanmayı bırakmak kabahatlerinden yargılandı. Kendisi bakımsız donanma ile denize açılmasının sakıncalarını lisana getirdiyse de hatalı bulunmasına pürüz olamadı. Yasal Sultan Süleyman’ın fermanı üzerine 1553’te Kahire’de boynu vurularak idam edildi. İdam edildiğinde 80 yaşının üzerinde olan Pîrî Reis’in terekesine devletçe el konuldu.

ETİKETLER: , , , ,
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

İhbar Hattı